Sermaye Piyasası Araçları 1 Çıkmış Sorular 2026 — SPK/SPL Çözümlü Rehber
02.05.2026 • 12 dk okuma
SPK ve SPL Aynı Sınav Mı?
Evet — SPK lisanslama sınavları, Sermaye Piyasası Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu (SPL) tarafından düzenlenir. Bu nedenle "SPK çıkmış sorular" ve "SPL çıkmış sorular" arandığında aynı sınav türünden bahsedilir. Aşağıdaki rehber her iki terminolojiyi de kapsamaktadır.
Özet Cevap
Sermaye piyasası araçları; paylar, borçlanma araçları, kira sertifikaları ve yatırım fonu katılma payları gibi finansal enstrümanları kapsayan geniş bir kategoridir. 2026 yılı SPK lisanslama sınavlarında bu modül, adayların finansal varlıkların özelliklerini, ihraç süreçlerini ve değerleme yöntemlerini analiz etme yetkinliğini ölçmektedir. Başarı için her modülden en az 50, ortalamada ise 60 puan alınması şarttır.
Türkiye'deki finansal sistemin temel yapı taşlarından birini oluşturan sermaye piyasası, fon arz edenler ile fon talep edenlerin uzun vadeli araçlar vasıtasıyla buluştuğu platformdur. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından düzenlenen lisanslama sınavlarının en kritik modüllerinden biri olan Sermaye Piyasası Araçları 1, adayların piyasadaki temel enstrümanları tanımasını ve bu araçların yasal çerçevesini anlamasını hedefler. 2026 yılı itibarıyla Borsa İstanbul (BIST) bünyesindeki işlem hacimlerinin ve yatırımcı sayısının artış göstermesi, bu alandaki uzmanlık ihtiyacını daha da belirginleştirmiştir. Nisan 2026 verilerine göre, pay piyasasındaki yatırımcı sayısı 6,4 milyon seviyelerinde seyretmektedir. Bu makale, 2026 yılı sınav müfredatına uygun olarak çıkmış soru analizlerini, güncel piyasa verilerini ve temel kavramları akademik bir titizlikle sunmaktadır.
📑 İçindekiler
- Sermaye Piyasası Araçları 1 Nedir?
- Paylar ve Pay Benzeri Menkul Kıymetler
- Borçlanma Araçları: Tahvil ve Bonolar
- Kira Sertifikaları (Sukuk) ve 2026 Verileri
- Yatırım Fonları ve Katılma Payları
- Finansal Değerleme Yöntemleri ve Formüller
- Sınav Geçme Notu ve 2026 Takvimi
- Örnek Çıkmış Sorular ve Çözümleri
- Etkili Hazırlık Stratejileri
- Sık Sorulan Sorular
Sermaye Piyasası Araçları 1 Nedir?
Sermaye piyasası araçları, ihraççıların fon sağlamak amacıyla çıkardıkları ve yatırımcıların belirli haklar elde etmek için satın aldıkları kıymetli evraklardır. Bu modül kapsamında incelenen araçlar; ortaklık haklarını temsil eden paylar, alacak hakkı veren borçlanma araçları ve mülkiyet/gelir ortaklığına dayanan kira sertifikalarıdır. 2026 yılı itibarıyla sermaye piyasası faaliyetleri ileri düzey lisansı ve diğer pek çok lisans türü için bu ders zorunlu bir modüldür.
Temel Özellikler
Vade yapısı genellikle 1 yıldan uzundur ve ikincil piyasalarda (BIST gibi) likidite imkanı sunarlar.
Yasal Dayanak
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve ilgili SPK tebliğleri (Pay Tebliği, Borçlanma Araçları Tebliği vb.) ile düzenlenirler.
Sermaye piyasası araçlarının sınıflandırılmasında menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçları ayrımı esastır. Menkul kıymetler; paylar, pay benzeri kıymetler ve borçlanma araçlarını kapsarken; yatırım fonu katılma payları "diğer sermaye piyasası araçları" kategorisinde değerlendirilir. SPK Sınavı Nedir? rehberinde de belirtildiği üzere, bu araçların her birinin risk ve getiri profili farklılık göstermektedir.
Paylar ve Pay Benzeri Menkul Kıymetler
Paylar, bir anonim ortaklığın sermayesine katılımı ve ortaklık haklarını temsil eden kıymetli evraklardır. 2026 yılının ilk çeyreğinde Borsa İstanbul'da 14 yeni şirketin halka arzı gerçekleşmiş ve bu süreçte yaklaşık 21,34 milyar TL kaynak toplanmıştır. Bu durum, sermaye piyasası ekosisteminin genişlediğinin somut bir göstergesidir.
Ortaklık Hakları ve İmtiyazlar
Pay sahipliği; yönetime katılma (oy hakkı), kar payı alma (temettü), rüçhan hakkı ve tasfiye bakiyesine katılma gibi temel haklar tanır. Şirketler, esas sözleşmelerinde belirtmek kaydıyla belirli pay gruplarına imtiyazlar tanıyabilirler. Ancak, borsada işlem gören şirketlerde oy hakkı imtiyazı sınırlanmış durumdadır.
💡 Sınav İpucu
Rüçhan hakkı, mevcut ortakların yeni pay alma konusundaki öncelik hakkıdır. Sınavlarda genellikle rüçhan hakkı kullanım süresinin 15 günden az, 60 günden fazla olamayacağı bilgisi sorgulanmaktadır.
2026 Yılı Halka Arz Verileri
Mayıs 2026 itibarıyla piyasa verileri incelendiğinde, halka arzlara katılan yatırımcı sayısının 11 milyonun üzerine çıktığı görülmektedir. Bu yoğun ilgi, SPK Düzey 3 Lisansı sahibi uzmanların halka arz süreçlerindeki değerleme raporlarının önemini artırmıştır. Payların halka arzında Kurul ücreti, halka arz fiyatı ile nominal değer arasındaki fark üzerinden binde bir oranında uygulanmaktadır.
Borçlanma Araçları: Tahvil ve Bonolar
Borçlanma araçları, ihraççının yatırımcıdan borç aldığını ve belirli bir vadede anapara ile faizi geri ödeyeceğini taahhüt ettiği belgelerdir. Nisan 2026'da SPK tarafından yayınlanan bültenlerde, Garanti Bankası ve Sasa gibi büyük ölçekli şirketlerin borçlanma aracı ihraç tavanları onaylanmıştır. Bu araçlar, özellikle krediye erişimin maliyetli olduğu dönemlerde şirketler için alternatif finansman kaynağıdır.
Tahvil Değerleme Formülü
Değişkenler: $P$: Tahvil Fiyatı | $C$: Kupon Ödemesi | $r$: Gerekli Getiri Oranı | $F$: Nominal Değer | $n$: Vadeye Kalan Süre
Devlet İç Borçlanma Araçları (DİBS)
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen Devlet Tahvilleri (1 yıldan uzun vadeli) ve Hazine Bonoları (1 yıldan kısa vadeli), piyasanın risksiz getiri oranını belirleyen temel enstrümanlardır. Şubat 2026'da gerçekleştirilen 5 yıl vadeli sabit getirili kira sertifikası ihracında 29,8 milyar TL'lik bir hacme ulaşılmıştır. Bu veriler, kamu borçlanma araçlarının likidite derinliğini göstermektedir.
⚠️ Önemli Not
Borçlanma araçlarında faiz oranları ile fiyat arasında ters yönlü bir ilişki mevcuttur. Piyasa faiz oranları yükseldiğinde, mevcut tahvillerin fiyatı düşmektedir.
Kira Sertifikaları (Sukuk) ve 2026 Verileri
Kira sertifikaları, bir varlığın mülkiyetine veya kullanım hakkına dayalı olarak ihraç edilen ve sahiplerine bu varlıktan elde edilen gelirlerden pay alma hakkı veren menkul kıymetlerdir. Faizsiz finansman prensiplerine uygunluğu nedeniyle 2026 yılında ihraç hacmi rekor seviyelere ulaşmıştır. SPK Düzey 2 Lisansı kapsamında bu konu detaylıca işlenmektedir.
🧮 Kira Sertifikası Getiri Hesaplaması
Dayanak varlığın yıllık toplam kira geliri belirlenir: $1.000.000$ TL.
Toplam ihraç edilen sertifika sayısı tespit edilir: $10.000$ adet.
Sertifika başına düşen yıllık getiri hesaplanır: $1.000.000 / 10.000$.
100 TL / Sertifika
Sukuk Türleri
Türkiye'de uygulanan temel kira sertifikası türleri şunlardır:
- Sahipliğe Dayalı (İcara): Varlıkların devredilmesi ve geri kiralanması esasına dayanır.
- Yönetim Sözleşmesine Dayalı (Vekalet): Varlıkların ihraççı tarafından yönetilmesiyle elde edilen gelirin paylaşımıdır.
- Ortaklığa Dayalı (Müşareke): Proje ortaklığına dayanan risk ve kar paylaşımıdır.
Nisan 2026 itibarıyla yurt içinde gerçekleştirilen kira sertifikası ihraçlarında sahipliğe dayalı türlerin ağırlığı %85 seviyesindedir.
Yatırım Fonları ve Katılma Payları
Yatırım fonları, yatırımcılardan toplanan paralarla, inançlı mülkiyet esaslarına göre portföy oluşturmak amacıyla kurulan mal varlıklarıdır. Tüzel kişiliği olmayan bu yapılar, portföy yönetim şirketleri tarafından yönetilir. Yatırımcılar, fona ortak olmazlar; sadece fonun portföyüne dahil olan varlıkların getirisine "katılma payı" oranında ortak olurlar.
TEFAS ve Şeffaflık
Türkiye Elektronik Fon Dağıtım Platformu (TEFAS) üzerinden tüm fonların performans verilerine 2026 yılında da anlık erişim sağlanmaktadır.
Varlık Saklama
Fon varlıkları, kurucunun mal varlığından ayrı tutulur ve Takasbank nezdinde saklanır.
Yatırım fonları türleri arasında para piyasası fonları, borçlanma araçları fonları, hisse senedi fonları ve kıymetli madenler fonları en yaygın olanlarıdır. Altın Yatırımı 2026 analizinde de vurgulandığı üzere, emtia fonları 2026'nın ilk yarısında volatiliteye karşı korunma aracı olarak sıkça tercih edilmiştir.
Finansal Değerleme Yöntemleri ve Formüller
Sermaye piyasası araçlarının adil değerinin tespiti, analistler ve yatırımcılar için kritik öneme sahiptir. Bu bölümde, sınavlarda sıkça karşılaşılan matematiksel modeller ele alınmaktadır. Teknik Analiz Nedir? başlığı altında fiyat hareketleri incelenirken, burada temel değerleme unsurları ön plandadır.
Gordon Büyüme Modeli (Hisse Değerleme)
Değişkenler: $P_0$: Mevcut Fiyat | $D_1$: Gelecek Dönem Beklenen Kar Payı | $r$: Gerekli Getiri Oranı | $g$: Büyüme Oranı
Bileşik Faiz ve Bugünkü Değer
Paranın zaman değeri kavramı, tüm sermaye piyasası araçlarının temelini oluşturur. Yatırımcılar, gelecekteki nakit akışlarını bugünkü değere indirgeyerek yatırım kararı verirler. 2026 yılındaki yüksek faiz ortamı, iskonto oranlarının (r) yükselmesine ve dolayısıyla varlık fiyatlarının baskılanmasına neden olmuştur.
Bugünkü Değer Formülü
Değişkenler: $PV$: Bugünkü Değer | $FV$: Gelecek Değer | $r$: Faiz Oranı | $n$: Dönem Sayısı
Sınav Geçme Notu ve 2026 Takvimi
SPK lisanslama sınavlarında başarı kriterleri oldukça nettir ve adayların stratejik planlama yapmasını gerektirir. SPL notları incelendiğinde, adayların en çok zorlandığı noktanın ortalama kuralı olduğu görülmektedir.
⚠️ Başarı Kriterleri (50/60 Kuralı)
Lisans almaya hak kazanmak için adayların şu iki şartı aynı anda sağlaması gerekir:
1. Sınava girilen her bir modülden en az 50 puan alınmalıdır.
2. Tüm modüllerin aritmetik ortalaması en az 60 puan olmalıdır.
2026 Sınav Tarihleri ve Başvuru
2026 yılı itibarıyla kağıt ortamında sınav uygulaması tamamen kaldırılmıştır. Sınavlar yıl boyunca elektronik ortamda (e-LS) gerçekleştirilmektedir. Ancak, yoğun katılımın olduğu dönemler için SPL tarafından belirli tarihler de ilan edilmektedir:
- 1. Dönem: Başvurular 1-15 Nisan 2026, sınavlar 13-14 Haziran 2026 tarihlerindedir.
- 2. Dönem: Başvurular 1-15 Ekim 2026, sınavlar 12-13 Aralık 2026 tarihlerindedir.
- e-LS Randevu: Ocak ve Temmuz aylarının ilk 15 günü hariç her ay randevu alınabilir.
Modül başı sınav ücreti 2026 yılı için 748 TL olarak belirlenmiştir. Öğrenciler için bu tutar 548 TL'ye indirilmiştir.
Örnek Çıkmış Sorular ve Çözümleri
Aşağıdakilerden hangisi anonim ortaklıklarda pay sahipliğinden doğan "mali haklar" arasında yer almaz?
✓ Doğru Cevap: C
Oy hakkı, pay sahibinin ortaklığın yönetimine katılmasına imkan tanıyan "yönetsel" bir haktır. Kar payı, rüçhan ve tasfiye bakiyesi hakları ise doğrudan ekonomik bir değer ifade ettikleri için mali haklar kategorisindedir.
Vadesine 90 gün kalan, 1.000 TL nominal değerli bir Hazine Bonosu %20 basit faiz oranıyla iskonto edilirse, satış fiyatı yaklaşık kaç TL olur? (Yıl = 360 gün)
✓ Doğru Cevap: B
Fiyat formülü: $P = F / [1 + (r \times n / 360)]$. Veriler yerine konduğunda: $1.000 / [1 + (0,20 \times 90 / 360)] = 1.000 / 1,05 = 952,38$ TL bulunur.
Kira sertifikaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
✓ Doğru Cevap: B
Kira sertifikaları hem kamu (Hazine) hem de özel sektör şirketleri tarafından, kuracakları Varlık Kiralama Şirketleri (VKŞ) aracılığıyla ihraç edilebilirler. Sadece devlete özgü bir enstrüman değildir.
Yatırım fonu katılma paylarının net aktif değeri (birim pay değeri) nasıl hesaplanır?
✓ Doğru Cevap: A
Yatırım fonlarında birim pay değeri, fonun portföyündeki tüm varlıkların değerinden borçların düşülmesiyle bulunan "fon toplam değerinin" dolaşımdaki "pay sayısına" bölünmesiyle elde edilir.
Etkili Hazırlık Stratejileri
Sermaye Piyasası Araçları 1 sınavına hazırlanırken sadece teorik bilgiye odaklanmak yeterli değildir. Piyasa mekanizmalarını anlamak ve bolca pratik yapmak esastır. 2026 yılındaki güncel soru eğilimleri, sayısal hesaplamaların ve mevzuat değişikliklerinin (Yeşil Borçlanma Araçları vb.) ağırlığının arttığını göstermektedir.
- Mevzuat Takibi: SPK'nın Pay Tebliği ve Borçlanma Araçları Tebliği'ndeki güncel oranları (Kurul ücretleri, süreler) mutlaka ezberleyin.
- Formül Pratiği: Tahvil fiyatlaması, hisse senedi değerlemesi ve rüçhan hakkı hesaplamaları üzerinde en az 50 farklı senaryo çözün.
- Güncel Veri Analizi: BIST 100 endeksinin 2026 yılındaki 14.500 seviyelerine ulaşan trendini ve halka arz süreçlerindeki yeni kuralları (dağıtım yöntemleri) inceleyin.
- Simülasyon Sınavları: Gerçek sınav süresi olan 45 dakikayı kullanarak 25 soruluk denemeler yapın. Unutmayın, her modülden en az 50 puan almanız gerekmektedir.
SPK Sınavına Hazırlanmaya Başlayın
2026 müfredatına uygun 10.000+ özgün soru ve detaylı çözümlerle başarınızı garantileyin.
Ücretsiz DeneyinSık Sorulan Sorular
Sermaye piyasası araçları 1 sınavında kaç soru çıkmaktadır?
Sermaye Piyasası Araçları 1 modülü, lisanslama sınavlarında toplam 25 sorudan oluşmaktadır. Sınav süresi 45 dakikadır. Sorular çoktan seçmeli olup, yanlış cevaplar doğru cevapları götürmemektedir. Başarı için en az 50 puan (13 doğru) alınması gerekirken, lisans için genel ortalamanın 60 olması şarttır.
Hazine Bonosu ve Devlet Tahvili arasındaki temel fark nedir?
Temel fark vadedir. Hazine Bonoları, vadesi 1 yıldan kısa (genellikle 2, 3, 6 veya 9 ay) olan iç borçlanma araçlarıdır. Devlet Tahvilleri ise vadesi 1 yıl ve daha uzun olan araçlardır. Her ikisi de Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilir ve devlet garantisindedir.
Payların ilk halka arzında Kurul ücreti ne kadardır?
2026 yılı düzenlemelerine göre, payların ilk halka arzında, payların halka arz fiyatı ile nominal değeri arasındaki farka ilişkin kısım için hesaplanan Kurul ücreti binde bir (%0,1) olarak uygulanmaktadır. Ayrıca ortaklığın satışı yapılmayacak paylarının nominal değeri üzerinden binde iki tutarında ücret alınır.
Kira sertifikası sahipleri şirket yönetimine katılabilir mi?
Hayır, kira sertifikası sahipleri pay sahiplerinin aksine şirket yönetimine katılma veya oy kullanma hakkına sahip değildir. Kira sertifikası, bir mülkiyet veya alacak hakkını temsil eder ancak ortaklık sıfatı (yönetsel haklar) tanımaz. Yatırımcılar sadece varlığın gelirinden pay alırlar.
SPK sınav sonuçları ne kadar süreyle geçerlidir?
Sermaye piyasası lisanslama sınavlarında başarılı olunan modüllerin geçerlilik süresi bulunmamaktadır. Bir modülden 50 ve üzeri puan alan adaylar, o modülü başarıyla tamamlamış sayılırlar. Ancak tüm modülleri tamamlayıp lisans almaya hak kazandıktan sonra, mesleki gelişim eğitimlerine katılma zorunluluğu başlamaktadır.
Sonuç
Sermaye piyasası araçları, modern finans dünyasının ve yatırım ekosisteminin can damarıdır. 2026 yılı itibarıyla Türkiye sermaye piyasalarında gözlemlenen dijitalleşme ve yatırımcı tabanının genişlemesi, bu araçların doğru analiz edilmesini her zamankinden daha kritik hale getirmiştir. Pay piyasasındaki 6,4 milyonu aşkın yatırımcı ve borçlanma araçlarındaki milyarlarca TL'lik ihraç hacmi, sektör profesyonellerinin sahip olması gereken bilgi derinliğini işaret etmektedir. Sermaye Piyasası Araçları 1 modülü, bu derinliğin temelini oluşturarak adaylara finansal okuryazarlığın ötesinde profesyonel bir vizyon kazandırır. Sınav sürecinde her modülden en az 50, ortalamada ise 60 puan alma hedefiyle çalışan adayların, teorik kavramları pratik piyasa verileriyle harmanlaması başarı şansını maksimize edecektir. FinLisans platformu olarak, 2026 yılındaki tüm sınav dönemlerinde adaylara güncel içerik ve teknolojik hazırlık araçlarıyla destek sunulmaya devam edilmektedir.
⚠️ Yasal Uyarı
Bu içerik yalnızca eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Finansal kararlarınızda lütfen lisanslı yatırım danışmanlarına başvurun. Yatırım, sermaye kaybı riski içerir. Geçmiş performans gelecek sonuçların garantisi değildir.